Waarom privacy?

De tien privacygeboden zijn tien richtlijnen waaraan alle inbreuken op de privacy getoetst moeten worden, en waarom dit zo belangrijk is.
Door Mieke & Jochem

Een ieder heeft het recht om met rust gelaten te worden. Oftewel het recht op privacy.
Het recht om je ergens onbespied te weten. Dat betekent bijvoorbeeld dat de overheid in beginsel niet je brieven of je e-mail mag lezen, je telefoon mag aftappen of met camera’s volgen wat je doet.

Houd in je achterhoofd: Kennis is macht
De ene informatie is gevoeliger dan de andere. Zo vinden de meeste mensen het geen probleem om de huisarts te vertellen over erfelijke aandoeningen in de familie, maar hebben ze liever dat de zorgverzekeraar daar niet van op de hoogte is. En vertel je over het algemeen je baas niet over je seksleven, maar je beste vriend(in) wel. Of iets een ernstige aantasting van je privacy is hangt dus onder meer af van welke gegevens aan wie worden verstrekt.

Heb gezond wantrouwen tegen de overheid
Nederlanders hebben een groot vertrouwen in de overheid. Veel mensen zien geen probleem in het geven alle mogelijke informatie aan de staat. Anderzijds hebben mensen een groot wantrouwen jegens de politiek, dat daarmee nogal in contrast staat. De geschiedenis heeft ons verder getoond dat de staat niet altijd het beste met ons of anderen voor heeft. Maar niet alleen de staat kan die gegevens gebruiken voor dubieuze doelen. Er kunnen ook fouten in voorkomen en daarmee onterechte beschuldigingen en misbruik door criminelen ligt ook op de loer. Wij pleiten dan ook voor een gezonde dosis wantrouwen tegen iedere organisatie die veel van je wil weten.

Niet alles wat kan, is ook wenselijk
Onze technologische vooruitgang gaat in een hogesneltreinvaart. Dat is fantastisch, want het biedt allerlei mogelijkheden die er voorheen niet waren. We kunnen internetten op onze telefoon, hoeven nooit meer e- mails te verwijderen dankzij oneindige opslagruimte en kunnen meer en makkelijker met elkaar communiceren dan ooit tevoren. Het betekent ook dat er gigantisch veel informatie kan worden opgeslagen en gecombineerd. Dit wordt niet voor niets het informatietijdperk genoemd. Er kunnen bodyscans, gelaatsscans en irisscans gemaakt worden op grote schaal. Vingerafdrukken kunnen bijvoorbeeld eenvoudig worden opgeslagen op chips. Maar wees alert. Databanken kunnen gehackt worden, vingerafdrukken vervalst en techniek is feilbaar. Blind erop vertrouwen is vragen om problemen. En wat mogelijk is, voldoet ook lang niet altijd aan de volgende geboden.

Inbreuk op je privacy moet effectief zijn
Het doel dat met de inbreuk gediend zou worden moet ook echt ermee kunnen worden bereikt. Dat klinkt logisch, maar is het in de praktijk niet altijd. Regeringen hebben de neiging om soms maar iets te doen om daadkracht te tonen. Een populaire maatregel om terrorisme te bestrijden is bijvoorbeeld het verzamelen van passagiersgegevens. Het klinkt logisch dat je als meer gegevens hebt, je meer terroristen kan vangen. Maar wordt het zo niet zoeken naar een speld in een hooiberg van informatie? Nooit is overtuigend aangetoond dat dit een effectieve maatregel is en daarom is de inbreuk op je privacy niet gerechtvaardigd.

De inbreuk moet nodig zijn
Als het doel ook op een andere manier kan worden bereikt, moet worden gekozen voor het alternatief dat de minste inbreuk maakt op je recht om met rust gelaten te worden. Cameratoezicht wordt bijvoorbeeld op zeer, zeer grote schaal toegepast in Nederland. In veel gevallen wordt helemaal niet onderzocht of het wel zin heeft dat er op een bepaalde plek cameratoezicht is, en wordt aangenomen dat het wel zal helpen om de veiligheid, of op zijn minst het gevoel van veiligheid te verbeteren. Alternatieven verdwijnen hierdoor naar de achtergrond.

De inbreuk moet in verhouding staan tot het doel
Schieten met een kanon op een mug mag dus niet, dat is niet proportioneel. Het verzamelen van de vingerafdrukken van alle Nederlanders om een winkeldief te kunnen pakken voldoet bijvoorbeeld niet aan dit gebod.

Van het doel mag niet worden afgeweken
Alleen het doel waarvoor de inbreuk was bedoeld mag worden nagestreefd. In het kader van terrorismebestrijding is een aantal jaren geleden de identificatieplicht ingevoerd. Afgezien van de nogal twijfelachtige effectiviteit van deze maatregel, wordt deze veel breder toegepast dan waar hij voor bedoeld is. Ook als je door rood rijdt, of als er maar een vaag vermoeden is dat je misschien wel iets zou kunnen gaan doen, mag om je identificatie gevraagd worden. Voorbeelden van veroordelingen zijn er te over, voorbeelden van effectieve terrorismebestrijding zijn er niet.

Een ieder heeft recht op inzage en correctie van haar gegevens
Bij het verzamelen en opslaan van gegevens worden vergissingen gemaakt. Spelfouten, persoonsverwisselingen en identiteitsfraude kunnen vervelende gevolgen hebben. Je moet daarom controle hebben over je eigen gegevens. Bijvoorbeeld over de informatie die je Elektronisch Patiënten Dossier bevat.

Een ieder heeft het recht op effectieve remedies bij identiteitsfraude
Het moet duidelijk zijn tot wie je je kan wenden wanneer iemand misbruik maakt van jouw gegevens. Zodat je het recht kan zetten en een schadevergoeding kan krijgen. Bovendien moet gewaarborgd worden dat jij niet jouw onschuld moet bewijzen. Een ieder is onschuldig tot het tegendeel bewezen is.